vill skera niður lánin um 20% = færa lánin aftur til janúar 2008. Óvenjulegar aðstæður kalla á stjórnmálamenn sem þora að stíga óvenjuleg skref til þess að fækka þeim heimilum og fyrirtækjum sem lenda í vandræðum.

vill leggja áherslu á bætt rekstrarumhverfi fyrirtækjanna og treysta síðan einstaklingunum til þess að byggja aftur upp atvinnulífið. Sterkt atvinnulíf er grundvöllur hagsældar heimilanna. Stjórnmálamennirnir eiga að skapa umgjörðina, fyrirtækin störfin.

vill fækka ráðuneytum og hækka laun þingmanna og ráðamanna. Við fáum ekki besta fólkið okkar í þetta verkefni á meðan laun þingmanna ná ekki launum millistjórnenda í fyrirtækjum. Ekki er óalgengt að t.d. bæjarstjórar hafi tvöföld þingmannalaun.

vill flytja sértæk og sjaldgæf verkefni í heilbrigðiskerfi úr landi með nánu samstarfi við eitt erlent háskólasjúkrahús t.d. í Svíþjóð eða Danmörku.

vill auka ábyrgð einstaklinganna í heilbrigðiskerfinu og fyrirbyggja og bæta lýðheilsu frekar en að glíma við afleiðingar.

vill reka fimm ríkisháskóla á Íslandi: á Akureyri, Ísafirði, Egilstöðum ,Höfn í Hornafirði og í Reykjavík. Styðja jafnframt við hverskonar einkaframtak í menntamálum sem uppfyllir skilyrði ríkisins til menntamála. Önnur útgjöld til byggðamála verða skorin niður við trog.

er á móti eignasköttum.

vill jafna launa og fjármagnstekjuskatt.

vil lækka virðisaukaskatt og fella niður allar undanþágur.

vill draga úr jaðarskattaáhfum sem letja fólk til afreka.

vill kvótann aftur til þjóðarinnar á næstu árum (afskriftaleið og uppboðsleið).

vill stórauka framlög til landkynningar og kynningarmála erlendis.

vill auka framlög hins opinbera til uppbyggingar í ferðaþjónustu. Útgjöld ríkisins til sjávarútvegsins eru í dag tíföld á við framlög til ferðaþjónustu. (rekstur hafró, björgunarmál, siglingamál, hafnarmál, rannsóknarstofnanir, sjómannafsláttur o.s.f.v.).

vill flytja in heilbrigðisverkefni sem henta sérstaklega íslenskum aðstæðum.

vill nýta auðlindir þjóðarinnar með sjálfbærum og ábyrgum hætti.

vill koma á umhverfissköttum frekar en auknum tekjusköttum á fyrirtæki. Sá sem mengar mest skal skila mestu til samfélagsins.
vill að þjóðin eigi auðlindirnar en leigji einkaaðilum úrvinnsluna t.d. í orkumálum. Þar sem einkaaðilar vilja ekki fjárfesta á ríkið ekki að fara með almannafé nema ríkir almannahagsmunir krefjist þess.

vill staðfesta Árósarsamkomulagið.

vill axla ábyrgð með öðrum þjóðum í umhverfismálum án séríslenskra útblástursákvæða í framhaldsviðræðum um Kyoto.

vill styðja við menningarstarfsemi og sér í henni grundvöll tilveru okkar og hamingju í þessu landi.

The popularity of summer cottages in Iceland continues to increase both by the local population as well as tourists from abroad. Most of the 14,000 summer cottages in the country are privately owned, but some belong to labour unions such as The Commercial Workers’ Union (VR) and The Association of Academics in Iceland (BHM). Each association owns 40 summer cottages that are hugely popular amongst members, especially during summer.

Nearly half of all summer cottages in Iceland are located within an hour’s drive from Reykjavik, the country’s capital, where 65 percent of the population lives. Most of the summer cottages that are built today are made of wood imported from the Baltic countries – Estonia, Latvia and Lithuania – as well as from Finland and Russia.

Northern Lights from a geothermal pool

The Northern Lights attract thousands of people to Iceland each winter, mostly from Europe, America and Asia. The Japanese are especially keen on seeing the Northern Lights. There are two reasons for visiting Iceland rather any other place for gazing at the Northern Lights. First, the country is located in a place geographically well suited to see the Northern Lights, and second, it is accessible in winter.

“About 80 percent of our customers spend their time here in Iceland during the summer season, which coincides with the traditional school holidays in Europe and North America,” says Oskarsson. Those visiting the country in winter can expect a different kind of experience, such as sitting in a hot-tub heated with geothermal water while gazing at the Northern Lights.

Useful service to families and small groups

Viator.is is an online reservation/booking service founded in 2002 by Petur Oskarsson and Bjarnheidur Hallsdottir. Viator represents the owners of 130 privately owned cottages, located in all parts of the country, who make their cottages available for rent to foreign tourists visiting Iceland.

Although each cottage is furnished and decorated differently, they all include hot and cold water as well as heating. The cottages also include a shower or a bath, fully equipped kitchen and one or more bedrooms.

Further information about renting privately owned summer cottages in Iceland is available both in English and German on Viator’s website: www.viator.is

summer houses in Iceland

Fórnarlömb ójafnvægis í efnahagslífinu liggja víða.

Bæjarfulltrúi sá er verkfræðimenntaður og heldur væntanlega eins og margir aðrir að óska atvinnuleysi þjóðar hljóti að vera 0% enda séu þá allir með vinnu og allir kátir. Það er því miður ekki svo, jafnvægi næst ekki á atvinnumarkað nema að atvinnuleysi sé í kringum 2,5-3%. Við hér á Íslandi höfum lengi fært miklar fórnir til þess að koma í veg fyrir atvinnuleysi og helst ekki viljað horfast í augu við það að ákveðið atvinnuleysi er nauðsynlegt eigi “vinnumarkaðurinn” og þar með efnahagslífið að vera í jafnvægi. Við höfum viljað hafa hér félagslegt markaðshagkerfi en viljað sleppa atvinnuleysinu með öllum tiltækum ráðum. Of lítið atvinnuleysi hefur svo valdið launaskiði á vinnumarkaði og þar með eftirspurnarverðbólgu með tilheyrandi ójafnvægi efnahagslífsins.

Mörgum mánuðum fyrir bankahrunið nú í otóber sáum við fram á samdrátt í atvinnulífinu og aukið atvinnuleysi. Það er þó merkilegt að sjá hversu hægt atvinnuleysið hefur aukist en líklega hefur brottflutningur útlendinga dregið tölurnar verulega niður. Atvinnuleysið núna í septembermánuði var 1,3% og jókst úr 1,2% í ágúst. Þó að atvinnuleysið í septemeber hafi ekki verið mikið er það mun meira en á sama tíma á árinu 2007, þegar það var 0,8%. Núna spári vinnumálastofnun því að atvinnuleysisstigið geti farið uppí 1,9% í október og þvi miður eru líkur á því að við förum næstu mánuði langt yfir það sem æskilegt gæti talist.

Góður fréttirnar eru hinsvegar þær að hluti af þessu fólki sem er að bætast við hóp atvinnulausra núna hefur mjög góða og verðmæta menntun og reynslu. Nú þarf þetta fólk að koma saman og leita nýrra leiða útúr sínum vanda. Þar sem saman kemur mikið af hæfu fólki gerast ótrúlegir hlutir og ný ævintýri sem enginn getur séð fyrir munu fara af stað.
Góðar stundir.

Í þessu samhengi er gaman að glugga í tölur Hagstofunnar og Seðlabanka Íslands um ferðaþjónustuna. Fyrir nokkrum vikum voru kynntir í fyrsta skipti staðlaðir þjóðhagsreikningar þar sem tekið er tillit til þáttöku ferðaþjónustunnar þar sem hún kemur við á hinum ýmsu sviðum efnahagslífsins. Heildartekjur af íslenskri ferðaþjónustu árið 2006 eru 135 milljarðar á ári eða 11,5% af landsframleiðslu. Heildaraðföng ferðaþjónustunnar (innlend og erlend) árið 2006 eru alls 77 milljarðar eða 57% af heildarkaupum á ferðaþjónustu. Rúmlega helmingur eða 70 milljarðar eru gjaldeyristekjur af erlendum ferðamönnum. Hluti af þessum tekjum eða 37% eru fargjaldatekjur en 63% eða 44 milljarðar eru kaup á innlendri ferðaþjónustu. Því miður vantar nákvæmar tölur en gera má ráð fyrir að stór hluti þessara 44 milljarða skili sér inn í þjóðarbúið og þá megi nota til þess að greiða fyrir olíu, hveiti, pappír og aðrar nauðsynjavörur í erlendri mynt. Rökin fyrir þessari fullyrðingu eru þau að hlutfall aðfanga í fargjaldatekjum er mjög hátt (olía, leiga og kaupleiga á faratækjum, varahlutir, rekstrarvörur) en mun lægri í hótel og veitingarekstri þar sem laun og innlend aðföng eru stórir kostnaðarliðir.

Gildi og aðferðir í samfélaginu eru nú til endurskoðunar. Gildi er víðtækt siðferðilegt hugtak um verðmæti sem bæta einstaklinga og samfélag. Greina má ákveðna kosti og ókosti í hverjum tíðaranda.

Tíðarandi líður nú undir lok og annar tekur við. Í könnun sem Capacent sagði frá í sumar kom fram að flestir telja að efnishyggja, skammsýni, spilling og eyðing auðlinda einkenni tíðarandann á Íslandi. Þessi tíðarandi hopar nú á hæli.
Í sömu könnun kom fram að fólk óskaði eftir öðrum gildum: samábyrgð, heiðarleika, bættum fjölskyldu- og vináttutengslum, virðingu og jákvæðni. Líklegt er að þessi gildi verði nú meira til umræðu.

Taumleysið lætur undan og nægjusemin tekur við. Nægjusemi felst í því að fækka löngunum sínum og aga þær. Efnishyggjan fólst í þeirri trú að hægt væri að fullnægja flestum hvötum sínum, löngunum, þrám og hugmyndum.
Áfallið sem fjármagnskreppan veldur skapar svigrúm fyrir samkennd og samábyrgð.

Í ljós kemur að hamingjan er ekki annars staðar, heldur heima í stofu. Þakklæti er gildi sem nú mun ná fótfestu, þakklæti yfir því sem við höfum í hendi, því betri er einn fugl í hendi en tveir í skógi. Athyglinni verður nú beint að grunngildum samfélagsins. Virðing fyrir sjálfum sér og öðrum. Virðing fyrir lýðræðinu og gjöfum lífsins. Einnig virðing fyrir náttúrunni og öfugt við það sem margir halda: að nú verði náttúruundrum fórnað fyrir virkjanir þá mun náttúruvernd vaxa ásmegin. Það er gamli tíðarandinn sem segir: nú er ekkert heilagt, nú skulum við virkja fleiri fallvötn og jökulsár.

En efnishyggjan er dauð og hinn nýi tíðarandi nægjuseminnar segir: nú er margt heilagt, nú skulum við reisa atvinnulíf okkar á mörgum máttarstólpum og efla náttúruþjóðgarðana og ferðaþjónustuna.

Nú skulum við standa vörð um náttúruna sem sjálfsmynd okkar er reist á!
Jákvæð hugsun er mikilsverð þegar endursköpun á sér stað því jákvætt hugarfar ásamt gagnrýnni hugsun mun endurskapa samfélagið. Slíkt hugarfar er galdurinn á bak við allan árangur. En það er ekki meðfætt og því þarf að temja sér það ásamt víðsýni.

Forsenda velferðar er að efla þau gildi sem við viljum reisa samfélag okkar á, eins og virðingu og jafnrétti, rækta þær tilfinningar sem eru eftirsóknarverðar eins og gleði og samlíðun og með því að tileinka sér heillavænleg viðhorf til hlutanna.
Bankastofnanir falla um allan hinn vestræna heim og með þeim fellur tíðarandinn. Þetta veldur ótta og sársauka – en mikilvægt er að byggja um leið undir nýjan tíðaranda. Ekki tíðaranda svartsýni heldur tíðaranda bjartsýni sem felur í sér grunngildi mannréttinda.

Friðarmenning er eitt af þeim gildum sem mun eflast því vonandi fjarar hratt undan stríðsmenningunni sem tíðkast hefur. Friðarmenning felst í því að ráðast að rótum vandans með félagslegri uppbyggingu í stað ofbeldis.
Fall tíðaranda efnishyggjunnar skapar spennu og upplausn um stund en fljótlega mun næsti tíðarandi láta á sér kræla því hann býr þegar í samfélaginu. Orðspor þjóðarinnar verður aftur gott og nú á nýjum forsendum nægjusemi, jafnréttis,
friðarmenningar og umhverfisverndar.
Næsta kynslóð mun vonandi spila vel úr trompunum sem þegar eru á hendi. Gamli tíðarandinn var reistur á karllægum gildum en hinn nýi á samráði kynjanna! Endurskoðum gildin í samfélaginu og veljum vel þau verkefni sem
við viljum miðla til heimsbyggðarinnar

Grein eftir Gunnar Hersvein, birtist í lesbók Morgunblaðsins 11. október 2008

Enginn lifir á því að selja vöru með tapi. Það breytist ekki þótt viðskiptavinurinn eigi heima langt í burtu og borgi með útlendum peningum. Ef gróðavon er í rafmagnssölu til stóriðju hljóta margir að vera tilbúnir að setja eigin peninga í þann rekstur. Stundum eru markaðir ófullkomnir og tilstilli ríkisins þarf til þess að koma á hagkvæmri starfsemi. Til dæmis er því haldið fram að þeir sem setja fé í rannsóknir og þróun njóti ekki afrakstursins einir. Þess vegna þurfi hið opinbera að styðja þá iðju. En enginn markaðsbrestur réttlætir að hið opinbera virki ár, ef það gengur ekki upp á viðskiptalegum forsendum, frekar en ástæða var til dæmis til þess að grípa inn í þegar þjóðin hafnaði súkkulaðigosdrykknum SÚKKÓ um árið.

Fyrir nokkrum árum prófuðu Íslendingar arðsemi orkusölu til stóriðju á frjálsum markaði. Það dæmi gekk ekki upp þá. Sagan er ágætlega sögð í tveim greinum í Morgunblaðinu. Aðalheimild annarrar er iðnaðarráðuneytið, en Landsvirkjun er heimildin að hinni, svo að þar eru ekki öfgafullir náttúruverndarmenn á ferð. Hinn 31. ágúst 1997 birtist í Mbl. greinin VERKEFNAFJÁRMÖGNUN Í STAÐ RÍKISÁBYRGÐAR. Þar segir m.a. ,,Þeir sem nú eru við völd í orku- og iðnaðargeiranum vilja dreifa áhættunni, þykir ekki skynsamlegt að virkja í skjóli og á ábyrgð opinberra aðila til að útvega rafmagn til nýrrar álbræðslu með því að safna upp meiri skuldum hjá Landsvirkjun.

Kom þessi stefna meðal annars fram í tillögum nefndar um framtíðarskipan orkumála sem skilaði iðnaðarráðherra áliti í haust. Þar er sérstaklega vakin athygli á mikilvægi þess að virkjanaframkvæmdir vegna stóriðju verði á markaðsgrundvelli. Þess vegna kom upp hugmynd um verkefnafjármögnun nýrra orkumannvirkja vegna stóriðju þar sem leitað yrði eftir fjármagni á innlendum og erlendum fjármagnsmarkaði. Ríkið myndi ekki gangast í ábyrgð fyrir skuldum orkufyrirtækisins og reksturinn yrði sjálfur að standa undir endurgreiðslu lána. Eigendur myndu auðvitað einnig taka sína áhættu með hlutafé, sem í þessu tilviki yrði hugsanlega 25% af fjárfestingunni. Þetta er vitanlega áhættusamara fyrir þá sem fjármagna verkið en ef íslenska ríkið skrifaði upp á lánin og myndu vextir taka mið af því. Skotið hefur verið á að þeir gætu orðið 1-2% hærri en á lánum Landsvirkjunar. Það þýðir auðvitað hærra raforkuverð og dregur úr samkeppnisfærni Íslands. Þess má geta að álver Colombia Ventures, Norðurál á Grundartanga, er fjármagnað með þessum hætti…”

Framhald sögunnar frá 1997 birtist í Morgunblaðinu fjórum árum síðar, 6. desember 2001. Þá ræddi Mbl. við fjármálastjóra Landsvirkjunar undir yfirskriftinni UM GRÍÐARMIKLA HAGSMUNI AÐ TEFLA. Fjármálastjórinn segir ,,Byggingu vatnsorkuvera fylgir gríðarlegur fjármagnskostnaður í upphafi, rekstrarkostnaður þeirra er hins vegar lítill og líftíminn mjög langur eða allt að 80 til 100 ár. Þeir sem koma að verkefnafjármögnun hugsa hreinlega ekki svona langt, sem aftur þýðir að ef Landsvirkjun ætlaði að byggja sínar framkvæmdir á slíkri fjármögnun myndi það verða til þess að orkuverðið yrði það hátt að við værum ekki lengur samkeppnisfær um stóriðju.”

Orkusala til stóriðju stóðst ekki próf hins frjálsa markaðs fyrir áratug. En það er einn megingalli ríkisrekstrar að þar taka menn ekki við merkjum um að snúa við, heldur verður verkefnið oft aðalatriði, sem SKAL koma í gegn. Framhaldið þekkja flestir. Rafmagnsframleiðsla fyrir stóriðju á Íslandi hefur margfaldast á undanförnum árum.

Fjárfestar vildu ekki leggja peninga í virkjanir hér á landi á sínum tíma vegna þess að ágóðavon var ekki nógu mikil miðað við áhættuna. Virkjanir eru nefnilega ekki áhættulaus fjárfesting. Ríkið seldi Landsvirkjun Kröflu árið 1985 á rúman þriðjung af kostnaðarverði. Skattgreiðendur kostuðu mismuninn. Ekki var markaður fyrir rafmagn frá Blönduvirkjun þegar hún var tilbúin. Það og fleiri fjárfestingarmistök Landsvirkjunar ollu því að heildsöluverð á rafmagni til almenningsveitna var 45% yfir kostnaðarverði við rafmagn frá nýjum virkjunum um miðjan tíunda áratuginn. Almennir rafmagnsnotendur greiddu þann reikning (heimild: Framtíðarskipan orkumála, iðnaðarráðuneytið 1996). Skattgreiðendur og almennir rafmagnsnotendur bera áhættu af öllum virkjunum sem nú eru ráðgerðar. Orkuverð er mjög hátt á heimsmarkaði og álverð einnig. Ef virkjanir ganga einhvern tíma upp á frjálsum markaði á Íslandi ætti það að vera núna. Á hinn bóginn er afar hæpið að skikka almenning til þess að taka meiri áhættu af fjárfestingum í virkjunum en orðið er. Áhyggjur valdhafa í orku- og iðnaðnargeiranum sem sagt var frá í Morgunblaðinu 31. ágúst 1997 eiga ekki síður við núna en þá.

Grein þessi er fengin að láni á www.framtidarlandid.is 

Miðnætursól í Trékyllisvík í lok júní 2008

Fyrstu veitingahúsaferðir ævi minnar voru stoppin í Brú í Hrútafirði. Það var þvílíkt ævintýri að stoppa þar og panta sér mat að þegar maður kom loksins norður og hitti frændur og frænkur sem höfðu líka verið á sömu leið þá var þetta oftar en ekki fyrsta umræðuefnið. Hvernig var ferðin? Hvað fékkstu þér í Brú? Og svo fylgdu langar umræður og vangaveltur um hamborgara, samlokur, gosdrykki og franskar. Umræðurnar voru litaðar af mikilli tilhlökkun hjá okkur börnunum yfir því að eiga aðra máltíð í Brú í vændum á bakaleiðinni. Verstu ferðir mínar á þessum árum norður í Árneshrepp voru með frændfólki sem ekki stoppaði og borðaði í Brú. En það kom örsjaldan fyrir að maður þurfti að fá far með einhverjum öðrum en mömmu og pabba. Með þannig fólki vildi ég ekki ferðast og forðaðist að fá far með þeim sem ekki voru gulltryggðir Brúarstopparar.

Síðan ég var ungviði í aftursæti eru liðin mörg ár og mikið vatn hefur runnið til sjávar í Hrútafirði. Ég er löngu farinn að ráða mínum ferðum sjálfur en einhvernvegin hef ég haldið í þann sið að stoppa í Brú þó að allt hafi verið þar á niðurleið í áratugi. Hvert einasta stopp hefur í raun botnað næsta stopp á undan en allt er þarna í fullkominni niðurniðslu, ungviðið sem sett er þarna inn til þess að þjónusta og elda mat kann ekkert, ekki einu sinni mannasiði og maturinn sem borinn er á borð er lágkúran sjálf, lágkúran við þjóðveginn.

Það eru auðvitað fleiri möguleikar til þess að stoppa á leiðinni en bestu fréttirnar eru þær að vegirnir eru orðnir svo góðir að ég get farið norður í Trékyllisvík á 5 klukkutímum. Mér dugar í raun að stoppa í Borgarnesi (Nýja Olís eða bakaríið við brúarsporðinn) og aka svo í einum spretti í Trékyllisvík. Toppurinn er svo að aka 10km í viðbót áfram veginn og hvíla sig á Kaffi Norðurfirði sem er besta veitingahúsið við íslenska þjóðvegakerfið. Þar fær maður frábærar veitingar, góða þjónustu, hagstætt verð og útsýni yfir Norðurfjörð í kaupbæti.