Flutt á Jólafundi Fram í desember 2005. 

Ég bý við þann munað að búa á fjallsbrún hér í Hafnarfirði í um 100 metra hæð yfir sjávarmáli með útsýni yfir Faxaflóann og höfuðborgarsvæðið. Á hverjum degi fylgist ég með því stórkostlega náttúrundri sem gangur sólarinnar er og sé hvernig ásýnd höfuðborgarsvæðisins breytist eftir árstíðunum. Minn uppáhaldstími er haustið þegar dagarnir styttast og nóttin tekur yfirhöndina. Fyrrihluta haustsins gerist þetta hægt en þegar líður á er eins og hraðar gangi á daginn.

Í byrjun desember er eins og þessi þróun hætti í nokkrar vikur, eins og fimmta árstíðin komi til sögunar og setji dimman veturinn í bið á meðan. Allt höfuðborgarsvæðið færist í búning ljósadýrðar sem boðar komu jólanna og snertir þar með strengi í okkur öllum sem höfum alist upp við jólahald í okkar æsku. Þessi tilfinning er hjá mörgum góð tilhlökkun, hjá mörgum angurvær og einhverjir fyllst líka kvíða útaf jólahaldinu. Hverng sem við erum stefnd fyrir jólunum þá hreyfir hin ytri umgjörð jólanna með skreytingum, jólalögum, jólaveislum, jólatónleikum svo eitthvað sé nefnt við okkur öllum og það er það sem skiptir máli.

Við vesturlandabúar lifum í miklum alsnægtum og mettun. Í okkar heimsluta felst í sjálfu sér enginn tilbreyting í því að borða góðan mat. Það felst heldur engin tilbreyting í birtu og yl. Það sem jólin geta hinsvegar gefið okkur ef við höldum rétt á er tími til að staldra við. Tími til að horfa innávið, vera með okkar nánustu, sem annir daganna láta okkur í mörgum tilfellum vanrækja. Það er á þennan tíma sem jólaljósin minna. Þau gefa fyrirheit um hátíðina þar sem við slökkvum á farsímunum, heimabíóinu og fartölvunni. Setjumst niður við jólamáltíðina eða sækjum jólamessuna og skiptumst á gjöfum. Á jóladag klæðumst við náttsloppum fram eftir degi. Börnin leika sér með gjafir gærdagsins, við lesum góðar bækur á meðan jólahangikjötið mallar í eldhúsinu. Við njótum þess að vera í faðmi okkar nánustu. Það er engin hætta á að jólaljósin á aðventunni verði hversdagsleg, því þau boða eitthvað sem verður aldrei hversdagslegt og það hefur ekkert með alsnægtir jólahlaðborða eða marglitar jólaséríur að gera. Jólin eru hið innra, en ekki hið ytra.

Við sem byggjum þetta land í dag erum að flestu leyti mjög lánsamur hópur manna. Þeir sem fæddust á fyrri hluta síðustu aldar hafa orðið vitni af óviðjafnanlegum efnahagsframförum. Íslendingar lögðu að baki þá leiðu stöðu að vera ein fátækasta þjóð Evrópu og náðu þeim árangri að verða ein ríkasta þjóð í heimi á tæpri öld. Sama hvar gripið er niður stöndum við í fremstu röð og það sama má segja um hinn vestræna heim sem er byggður u.þ.b einum sjötta mannkyns. Segja má að Vesturlönd upplifi nú sína gullöld og við Íslendingar erum á öldutoppi þeirrar gullaldar. Ekki aðeins njótum við hinnar efnahagslegu velsældar Vesturlanda til fulls, heldur er okkar samfélag fjær átökum samtímans, glæpum og öðrum þeim hryllingi sem fylgir fjölmennari samfélögum. Okkar staða er einstök og það er okkur brýn nauðsyn að vera okkur meðvituð um þessi ótrúlegu forréttindi sem við búum við. Því öllum forréttindum verður að fylgja ábyrgð, annars geta þau auðveldlega snúist uppí andhverfu sína.

Skömmu eftir stúdentspróf var ég svo lánsamur að fara í framhaldsnám til Þýskalands og bjó ég þar í 13 ár til ársins 2002. Það var auðvitað lærdómsríkt að kynnast öðru samfélagi og verða hluti af því. Samfélagi sem í dag er kallað fjölmenningar-samfélag sem við á Íslandi erum á leiðinni að verða. Fyrir mig var það dýrmæt reynsla að vera útlendingur í 13 ár og nú þegar líður að jólum og ég horfi á sjálfan mig þá leiði ég hugan að samborgurum mínum sem eru útlendingar á Íslandi og velti fyrir mér hvort að þeir njóti sömu velvildar og umburðarlyndis og útlendingar njóta í Þýskalandi.

Þegar ég skoða fréttir um innflytjendamál sem berast okkur frá hinum norðurlöndunum er öllum ljóst að þar hafa hrúast upp vandamál. Eitthvað virðist hafa farið verulega úrskeiðis eins og til dæmis í Danmörku þar sem núna er endalaust verið að fjalla um allan kostnaðinn af þessum innflytjendum. Hér er auðvitað ekki við innflytjendurna að sakast heldur hefur hér samfélagið brugðist. Mér sýnist við ekki mega horfa til norðurlandanna í þessum málum nema þá helst til þess að læra hvernig á ekki að gera hlutina. Við verðum að víkka sjóndeildarhringinn og skoða hvar hefur tekist best að búa til fjölmenningarsamfélag þar sem öllum íbúunum líður vel. Við höfum einstakt tækifæri núna til þess að fara okkar eigin leiðir byggðar á reynslu þeirra sem náð hafa árangri í þessum málum. Við erum á ennþá á byrjunarreit og það hvílir á okkur mikil ábyrgð að koma þessum málum í góðan farveg.

Ég vil benda á Þýskaland í þessu sambandi. Þó að innflytjendamálin séu ekki í fullkomnum farvegi þar, þá kveður þar við allt annan tón en t.d. á norðurlöndunum. Það hefur verið marg oft sýnt fram á það að útlendingar leggja mun meira til samfélagsins í Þýskalandi heldur en þeir fá. Útlendingarnir sýna margir hverjir af sér áræðni og frumkvöðlahyggju sem þjóðverjum vantar sjálfum. Þeir taka frekar áhættu og treysta frekar á sjálfan sig en ríkið eða stórfyrirtæki sem þægilegt er að láta bera ábyrgðina á eigin velferð. Þar er líka útbreidd skoðun að útlendingar leggi ýmislegt annað til samfélagsins og þá sérstaklega til menningarinnar sem sé fjölbreyttari og ríkulegri fyrir vikið. Fyrir utan mjög fámenna hópa nostalgíunasista og öfgamanna eru þjóðverjar almennt mjög jákvæðir í garð útlendinga. Ég vona svo sannarlega að okkur hér á íslandi takist að búa til samfélag á næstu árum þar sem sátt ríkir um þessi mál meðal allra þegna landsins óháð uppruna.

Ég er ekki tilbúin með neina heildarlausn á þessum málum en vil þó segja það að við eigum ekki að láta þessi mál bara gerast. Við eigum að vinna að heilstæðri framtíðarsýn um þessi mál okkur öllum til gæfu ekki síst börnunum okkar. Við eigum að ganga alla leið hvað varðar réttindi útlendinga þar með talinn kostningarétt fyrir alla þegna þessa lands óháðan ríkisborgararétti. Við eigum líka að gera kröfur og þar er tungumálið lykilatriði. Í mínum huga er engu fé betur varið til þess að tryggja sátt og samlyndi í þessu landi í framtíðinni en því sem varið er í að tryggja að allir íbúarnir kunni tungumálið okkar. Skortur á samskiptum er jarðvegur fyrir ósætti og sundulyndi sem við eigum að koma í veg fyrir að myndist.

Með þessum orðum vil ég ljúka hugleiðingu minni á aðventu.

Megi góður Guð blessa ykkur
og gefa ykkur gæfuríka og gleðilega
aðventu og jólahátíð.