Það eru góðir tímar í Hafnarfirði. Bærinn er í örum vexti og atvinnulíf og mannlíf er í miklum blóma. Margt af því fólki sem flytur af landsbyggðinni á höfuðborgarsvæðið velur Hafnarfjörð sér til búsetu og gamlir Hafnfirðingar sem farið hafa í burtu vegna náms eða annara verkefna velja flestir að setjast aftur að í bænum þegar þeir snúa til baka. Í dag eru hér 7.300 heimili og tæplega 9.000 störf í mjög fjölbreyttum greinum atvinnulífsins. Íbúatalan vex jafnt og þétt og ef fram heldur sem horfir verða Hafnfirðingar orðnir 30.000 innan fárra ára.
´Tölvumynd af álbræðslunni í Straumsvík eftir stækkun
Í umræðunni um áætlaða stækkun álbræðslunnar í Hafnarfirði kemur upp aftur og aftur sú skoðun að álverið sé einhverskonar máttarstólpi í atvinnulífi bæjarins. Allir eru sammála um að þessi fullyrðing átti við rök að styðjast á árum áður en það eru sem betur fer breyttir og betri tímar í Hafnarfirði í dag. Einungis 216 Hafnfirðingar vinna hjá fyrirtækinu í dag og áhrif þess á atvinnulíf í Hafnarfirði er hlutfallslega lítið. Heildartekjur bæjarins af framleiðslugjaldi og hafnargjöldum á síðasta áru nam u.þ.b. 110 milljónum (rúmlega 1% af heildartekjum bæjarsjóðs). Þetta er ótrúlega lág upphæð miðað við að bærinn leggur félaginu til mengunarsvæði sem er næstum því jafn stórt og allt byggt land í Hafnarfirði í dag. Þar mega Hafnfirðingar ekki byggja íbúabyggð, stunda landbúnað eða matvælaframleiðslu á meðan stunduð er álbræðsla í Straumsvík.
Hótun Alcan á dögunum um að loka álbræðslunni fái þeir ekki að þrefalda framleiðslugetuna kom engum Hafnfirðingum á óvart enda hefur þessi hótun oft verið notuð á árum áður af stjórnendum í Straumsvík. Sú fullyrðing að 180.000 tonna álbræðsla sem skilar eigendum sínum 4 milljarða króna arði á ári sé u.þ.b. að verða svo óarðbær að henni verði að loka er einfaldlega ekki trúverðugur málflutningur. Á sama tíma eru keppinautar Alcan að sækjast eftir að fá að byggja 250.000 tonna álbræðslur á Íslandi (t.d. Alcoa á Húsavík) sem eiga samkvæmt þeim sömu glæsta framtíð fyrir sér um ókomna áratugi. Alcan í Straumsvík er í góðum rekstri auk þess að vera með raforkukaupasamninga til ársins 2024 og engar áætlanir um að loka bræðslunni. Hræðsluróður þessi bitnar einna helst á starfsmönnum félagsins og það góða fólk og þeirra fjölskyldur eiga betra skilið en að þurfa að sitja undir svona málflutningi. Starfsmannastefna fyrirtækisins hefur líka verið gagnrýnd harðlega, ekki síst af starfsmönnunum sjálfum. Samkomulag við þrjá brottrekna starfsmenn á dögunum, sem ber að fagna, virðist því miður vera greitt úr kosningasjóðum félagsins enda fylgdi með sú skýring með að félagið væri að spara sér málarekstur í aðdraganda kosninga um stækkunarmálið.
Þeir Hafnfirðingar sem vilja stækkun núna verða að velta fyrir sér þeirri staðreynd að stækkun í dag þýðir að öllum líkindum frekari stækkun á næstu árum. Þegar þessari stækkun lýkur liggur beint við að endurnýja gamlan tækjakost í skálum 1, 2 og 3 enda er mjög óhagkvæmt að vera með tvennskonar tækni í þessum rekstri. Framleiðsluaukning með endurnýjaðri tækni gæti hljóðað uppá 100 – 150.þúsund tonn til viðbótar. Þá erum við komin með stærstu álbræðslu í Evrópu í bæinn okkar.
Alcan er alþjóðlegt fyrirtæki á markaði og þar með til sölu á hverjum degi á hlutabréfamarkaði. Álbræðslan í Straumsvík hefur einu sinni skipt um eigendur og við vitum ekki hver kemur til með að eiga fyrirtækið eða reka það í framtíðinni. Þann 6. október 2006 vitnaði Morgunblaðið í viðtal við sérfræðing á þessum markaði sem taldi ekki ólíklegt að rússneski álrisinn Rusal keypti Alcan. Með nýjum eigendum koma nýjir siðir og stjórnunarhættir sem við Hafnfirðingar verðum að vera tilbúnir að sætta okkur við. Því stærra sem álbræðslan er þeim mun erfiðara verður fyrir stjórnendur bæjarfélagsins að standast þrýsting frá þeim. Hótunin um lokun og brottför fyrirtækis með 850 eða fleiri starfsmenn innanborðs vegur auðvitað þyngra en sama hótun fyrirtækis með 470 starfsmenn.
Flestum Hafnfirðingum er líka orðið ljóst hvaða ruðningsáhrif álbræðslan hefur á annað atvinnulíf í bænum með álögum sínum á framtíðar byggingaland bæjarins. Það er auðvitað miklu betra fyrir Hafnarfjörð að byggja atvinnulíf sitt upp á litlum og meðalstórum fyrirtækjum (iðnaði, verslun og þjónustu) heldur en að vera með eitt stórt fyriræki sem hótar því reglulega að loka og reka starfsfólk sitt út á guð og gaddinn fái þeir ekki þetta og fái þeir ekki hitt.
Ef við ætlum að búa til kjöraðstæður fyrir þróun fjölbreytts atvinnulífs í Hafnarfirði þurfum við að losna við álögin af mengunarsvæðinu eftir 15-20 ár. Nágrenni við höfnina, nágrenni við höfuðborgarsvæðið og nágrenni við alþjóðaflugvöllinn gerir þetta svæði að verðmætasta byggingalandi á höfuðborgarsvæðinu. Það er ekkert í dag sem kallar á stækkun álbræðslunnar í Straumsvík fyrir Hafnfirðinga.
Áfram Hafnarfjörður!