Búið er að selja Alcan lóð undir stækkaða starfsemi og gera deiliskipulag miðað við stækkun. Önnur yfirvöld eru búin að gefa grænt ljós m.a. á umhverfismat og starfsleyfi. Alcan er nú að semja við birgja um aðföng fyrir stækkaða verksmiðju. Það eina sem eftir er og snýr að bæjarfélaginu er útgáfa hins svokallaða framkvæmdaleyfis sem bærinn á eftir að veita Alcan til þess að framkvæmdir við stækkun geti hafist. Þetta framkvæmdaleyfi er eina tromp bæjarins gagnvart þessum áætlunum og nauðsynlegt að það leyfi verði ekki veitt nema um það náist víðtæk sátt í bænum.

 Tölvumynd af hugmyndum Alcan um stækkun.

Heildatekjur bæjarins árið 2005 voru rúmir 9 milljarðar króna. Tekjur bæjarsjóðs af starfsemi álversins í Straumsvík í dag eru u.þ.b. 70 milljónir á ári. Ef af stækkun verður munu þessar tekjur að öðru óbreyttu aukast í 200 milljónir sem eru þá rúmlega 2% af heildartekjum bæjarins.og hugsanlega 500 milljónir ef Alcan fer inní íslenskt skattaumhverfi eins og félagið hefur óskað eftir. Ef bæði stækkunin og hið breytta skattaumhverfi gengur eftir og aðrar tekjur bæjarins halda áfram að vaxa eins og undanfarin ár gætu tekjur bæjarsjóðs af álverinu orðið ríflega 4% af heildartekjum sjóðsins.

Í dag kaupir Alcan vörur og þjónustu í Hafnarfirði fyrir u.þ.b. 1,4 milljarð króna. Þrjú fyrirtæki í bænum hafa beinlínis orðið til vegna þjónustu við Alcan, u.þ.b. 50 önnur eiga einhver viðskipti við Alcan. Við þurfum að setja þessa upphæð í samengi til þess að skilja hana. Árið 2004 voru meðalútgjöld heimilis á höfuðborgarsvæðinu tæpar 4 milljónir. Árleg útgjöld Alcan í Hafnarfirði eru því sem nemur útgjöldum 350 meðalheimila á ári. Í Hafnarfirði eru 7.300 heimili. Heildarútgjöld Alcan í Hafnarfirði í dag nær ekki 5% af útgjöldum heimilana í bænum og ef þessi upphæð er skoðuð sem hlutfall af heidartekjum heimila og fyrirtækja í bænum er hún líklega á bilinu 1-2%.

Starfsmenn Alcan í Straumsvík eru í dag um 500 talsins. Rúm 230 þeirra búa í Hafnarfirði en það eru u.þ.b. 3% af öllum störfum í bænum.

Allt byggt land í Hafnarfirði er í dag rúmir 12 ferkílómetrar. Þynningarsvæði nýja álversins verður 18 ferkílómetrar . Á því svæði verður ekki hægt að byggja íbúðarhús næstu 50 – 60 árin eða svo lengi sem álverið er í rekstri. Eftir að uppbyggingu Valla- og Áslandshverfis lýkur er landrými fyrir íbúabyggð í bænum orðið mjög takmarkað. Hafnfirsk íbúabyggð langt inná Reykjanesi fyrir sunnan þynningasvæðið og ofan við hinn svokallaða ofanbyggðaveg eins og gert er ráð fyrir í núverandi aðalskipulagi virkar ekki mjög heillandi eða sannfærandi framtíðarsýn fyrir bæinn okkar.

Ef ekki verður af stækkun álversins í Straumsvík aukast líkur á því að álverinu verði lokað á næstu 10-15 árum. Ef það kæmi til fengju Hafnfirðingar til ráðstöfunnar rúmlega 18 ferkílómetra af verðmætu byggingalandi fyrir íbúabyggð meðfram ströndinni og inn í landið þar uppaf. Það byggingaland er stærra en öll íbúabyggð í Hafnarfirði er í dag og gæti rúmað hús og íbúðir fyrir þúsundir nýrra hafnfirskra heimila og hundruði blómlegra fyrirtækja.

Það eru kaflaskil á sjóndeildarhringnum hvað varðar álver í Hafnarfirði. Ákvarðanir sem teknar voru í ílla stöddum útgerðarbæ fyrir tæpum 40 árum geta ekki verið grundvöllur fyrir þær ákvarðanir sem við tökum í dag. Við stöndum fljótlega frammi fyrir nýrri ákvörðun sem hefur áhrif næstu 50 til 60 árin í bænum okkar. Við þurfum að nálgast spurninguna um stækkun eins og ráðstafa eigi álverslóðinni og þynningarsvæðinu stóra uppá nýtt og velja þann kost sem okkur þykir bestur.

Höfundur er íbúi í Áslandshverfi.