Flutt á sumardaginn fyrsta 2004 í St. Jósefskrikju í Hafnarfirði.
Það hefur skapast sú hefð á sumardaginn fyrsta í Hafnarfirði að áður en skrúðgangan leggur af stað er stutt athöfn þar sem sungin eru nokkur lög og einhver bæjarbúa flytur hugleiðingu dagsins. Í ár tók undirritaður það að sér og fer erindið hér á eftir:
Það er mér mikið ánægju efni að fá að segja nokkur orð hér í dag. Það er góð íslensk hefð að kveðja veturinn og taka fagnandi á móti sumri. Sumardagurinn fyrsti er ekki alþjóðlegt fyrirbæri heldur séríslenskt á þessum degi. Við skiptum árinu með þessum hætti í tvö tímabil, sumar og vetur. Fyrsti vetrardagur er líka merktur inn á dagatalið okkar en við lyftum okkur ekki á kreik á þeim degi með sama hætti og við gerum í dag.
Meðan ég var barn skipti þessi dagur mig miklu máli og var stórhátíð í mínum huga. Þegar ég var unglingur furðaði ég mig oft á þessum degi, sem haldin var löngu áður en sumarið kom. Í þá daga kom sumarið í mínum huga ekki fyrr en um miðjan maí þegar sumarfrí hófst í skólanum. Sumrinu lauk síðan 1. september þegar skólar byrjuðu að nýju. Í dag hefur þessi dagur aftur öðlast aukið vægi í mínum huga og ég tek gjarnan þátt í hátíðarhöldum þessa dags sem skátarnir bera hita og þunga af hér í Hafnarfirði.
Þegar við skoðum árstíðarsveiflurnar hér á Íslandi og þá sérstaklega hér á suðvesturhorninu þá sjáum við að sveiflan á milli sumars og veturs er í raun mjög lítil miðað við t.d. meginland Evrópu eða Bandaríki Norðurameríku. Hitasveiflan frá kaldasta mánuðinum í þann heitasta er sáralítil, úrkoma er svipuð á sumrin og á veturna og vindafar er nokkuð svipað. Einn þáttur sker sig samt úr og það er birtan. Sólarljósið er sá þáttur sem skiptir mestu máli í árstíðarsveiflunni hjá okkur og því er þessi árstími núna þegar dagsbirtan lengist á hverjum degi, sá sem gefur okkur árstíðarsveifluna sterkast til kynna. Það er vor í lofti og margir finna fyrir tilhlökkun, og bæði börn og fullorðnir bera miklar væntingar til sumarsins. En hvað er það sem gerir sumarið svona spennandi tímabil? Í mínum huga eru það björtu næturnar og íslenska náttúran í sumarbúningi sem ég hlakka mest til að upplifa. Að teiga í mig sumarið með öllum skilningavitum á fallegum stað með fjölskyldunni eða í góðra vina hópi er ómótstæðileg upplifun. Við íslendingar eigum fallega stórbrotna náttúru sem okkur hefur verið falin til þess að njóta og til þess að varðveita fyrir ókomnar kynslóðir. Það er mikil ábyrgð og hver og einn verður að axla hana fyrir sjálfan sig.
Við kvörtum stundum og heyrum aðra kvarta yfir því að sumarið sé stutt. Það má líklega til sanns vegar færa að sumarið okkar sé stutt, en það er líka mjög bjart og fallegt ef maður man eftir að njóta þess á hverjum degi. Ef maður man eftir því, þá er það líka lengur að líða. Ef sumarið þitt líður of hratt þá ættir þú að staldra við og velta fyrir þér hvaðan hraðinn kemur. Okkur hættir til þess að gleyma okkur í sumarákafa. Við förum í frí og komum aftur úr fríi án þess að hafa virkilega slakað á. Við erum uppi um fjöll og firndindi en gleymum að njóta náttúrunnar, við förum vítt og breytt um landið en förum of hratt til þess að njóta leiðarinnar. Við gleymum að staldra við á góðum dögum, slaka á og njóta þess að vera til. Meðal sérfræðinga í ferðaþjónustu er orlofsstreita alþekkt fyrirbæri.
Ég held að æðsta marmkið okkar flestra í lífinu sé að vera hamingjusöm. Hamingjan er ferðalag en ekki áfangastaður, leiðin er markmiðið en ekki leiðarendinn. Það dregur úr hamingju og lífsgleði þegar við vitum ekki hvað við viljum. Það sem gerir janúar og oft febrúar erfiða fyrir marga fyrir utan skammdegið er að það er komið nýtt ár en við erum enn að gera nákvæmlega sömu hlutina og á síðasta ári. Rannsóknir sýna að við erum hamingjusömust þegar við höfum að einhverju ákveðnu að stefna. Markmið sem við sjálf höfum sett okkur. Engin byr er hagstæður þeim sem veit ekki hvert hann er að fara. Það er ekkert gaman að fljóta í gegnum lífið, þú verður að synda! Settu þér markmið og forgangsraðaðu í lífi þínu og þú munt verða hamingjusamari á hverjum degi.
Alfred D’Souza sagði eitt sinn: “Lengi vel fannst mér alltaf sem lífið væri rétt að byrja – þetta eina sanna líf. En það var alltaf eitthvað sem stóð í vegi fyrir því, eitthvað sem þurfti að yfirstíga fyrst, einhver ókláruð mál, tími sem þurfti að eyða í eitthvað, ógreiddar skuldir. Síðan myndi lífið byrja. Dag einn rann það upp fyrir mér að allar þessar hindranir voru lífið sjálft.”
Þetta viðhorf hjálpar okkur að skilja að það er engin leið að hamingjunni. Hamingjan er leiðin. Njótum hverrar stundar sem við eigum. Njótum hennar enn frekar þegar okkur tekst að deila henni með öðrum sem er nógu sérstakur til að verja tíma okkar með … og munum, að tíminn bíður ekki eftir neinum. Áttu að bíða þar til þú hefur lokið námi eða þar til þú hefur hafið nám, þar til þú hefur misst fimm kíló eða bætt á þig fimm kílóum, þar til þú hefur eignast börn eða þar til þau flytjast að heiman, þar til þú byrjar að vinna eða þar til þú sest í helgan stein, þar til þú giftist eða þar til þú skilur, þar til þú færð þér nýjan bíl eða hús, þar til þú hefur borgað upp bílinn eða húsið, þar til í vor, þar til í sumar, þar til í haust, þar til í vetur, þar til þú deyrð, þar til þú fæðist á ný?
Það er enginn tími betri til að vera hamingjusamur en einmitt núna í dag!
Þekkið þið dæmisöguna um kennarann og stóru steinana í krukkunni?
Dag einn var sérfræðingur í tímaskipulagningu að tala fyrir framan hóp viðskiptafræðinema. Til að koma merkingunni almennilega til skila notaði hann sýnikennslu. Hann tók upp 5 lítra krukku og setti hana á borðið fyrir framan sig. Svo tók hann um það bil 10 hnefastóra steina og kom þeim fyrir í krukkunni, einum af öðrum. Þegar krukkan var full og ekki hægt að koma fleiri steinum í hana spurði hann: “Er krukkan full?” Allir í bekknum svöruðu já. Hann teygði sig undir borðið og tók upp fötu með möl. Því næst sturtaði hann möl í krukkuna og hristi hana um leið, sem orsakaði það að mölin komst niður í holrúmin á milli stóru steinanna. Svo spurði hann hópinn aftur: “Er krukkan full?” “Sennilega ekki” svaraði einn þeirra. Kennarinn teygði sig undir borðið og tók upp fötu af sandi. Hann hellti úr henni í krukkuna og sandurinn rann í öll holrýmin sem eftir voru milli malarinnar og stóru steinanna. Enn spurði hann: “Er krukkan full?” Hann tók því næst könnu af vatni og hellti í krukkuna þar til hún var alveg full. Svo leit hann á bekkinn og spurði. “Hver er tilgangur þessarar sýnikennslu?” Einn uppveðraður nemandinn rétti upp höndina og sagði: “Tilgangurinn er að sýna að það er sama hversu full dagskráin hjá þér er. Ef þú virkilega reynir geturðu alltaf bætt fleiri hlutum við!”
“Nei” svaraði sérfræðingurinn. “Það er ekki það sem þetta snýst um. Sannleikurinn sem þetta dæmi kennir okkur er þessi: Ef þú setur ekki stóru steinana í fyrst, þá kemurðu þeim aldrei fyrir.” Hverjir eru stóru steinarnir í þínu lífi? Börnin þín? Fólkið sem þú elskar? Menntun þín? Draumarnir þínir? Verðugt málefni? Að kenna eða leiðbeina öðrum? Gera það sem þér þykir skemmtilegt? Tími fyrir sjálfa(n) þig? Heilsa þín? Maki þinn?
Mundu að setja STÓRU STEINANA í fyrst eða þú munt aldrei koma þeim fyrir. Ef þú veltir þér upp úr litlu hlutunum fyllirðu líf þitt með litlum hlutum sem skipta í raun ekki máli og þú munt aldrei hafa þann tíma sem þú þarft til að eyða í stóru mikilvægu hlutina í þínu lífi. Sem sagt, í kvöld eða í fyrramálið þegar þú hugsar um þessa stuttu sögu, spurðu sjálfan þig þá þessarar spurningar: “Hverjir eru stóru steinarnir í mínu lífi?” Settu þá svo fyrst í krukkuna!
Ég hvet ykkur til þess að nota þetta sumar sem nú er að hefjast vel og njóta hvers dags fyrir sig eins og hann kemur fyrir. Hver dagur er einstakur og hann kemur aldrei aftur.
Mig langar til þess að ljúka þessu með litlu ljóði sem fjallar um þetta sama málefni og mér þykir mjög vænt um (höf. ókunnur):
Gæt þessa dags !
Því gærdagurinn
er draumur
og morgundagurinn
hugboð
sé deginum
í dag vel varið,
mun gærdagurinn
breytast í
verðmæta minningu
og morgundagurinn
í vonarbjarma.
Gæt því vel þessa dags.
Gleðilegt sumar !!!